brand

دسته بندی قوانین

سایر موارد

سایر موارد

سایر موارد

سلب تابعیت از منظر حقوق اسلام

سلب تابعیت دینی چگونه است ؟ سلب تابعیت امی چگونه است ؟ آیا سلب تابعیت دینی شدنی است ؟ در چه مواقعی دولت اسلامی سلب تابعیت اهل ذمه میکند ؟

 

موسسه ی حقوقی راشا گستر پرتو عدل؛ تلاش دارد دقیق ترین مشاوره ها را به شما عزیزان ارائه دهد.

سلب تابعیت از منظر حقوق اسلام

با توجه به انواع تابعیت در نظام اسلامی، سلب تابعیت را نیز باید برحسب نوع تابعیت مورد بررسی قرار دهیم. سلب و تغییر تابعیت در مورد تابعیت دینی یا امی ممکن نیست، زیرا این تابعیت لازمه مسلمان بودن فرد است. حتی به نظر بسیاری از فقها، مرتد از برخی جهات در حکم مسلمان است و با ارتکاب عمل مجرمانه ارتداد نیز از تابعیت دولت اسلامی خارج نمی‌شود (نجفی، 1394 ق.، ج 21، ص 305). لیکن تابعیت قراردادی با فسخ یا انفساخ قرارداد و یا مسلمان شدن

ذمّی تغییر می‌کند. بنا بر بعضی از فتاوا، تنها مورد خروج از تابعیت اسلامی آنجاست که خروج از دین به معنای ارتداد نباشد و شخص، کافرِ اصلی محسوب شود نه مرتد (نجفی، 1394 ق.، ج 41، صص 606-603)، و آن موردی است که مسلمانِ حُکمی در هنگام بلوغ، اسلام را نپذیرد (دانش‌پژوه، 1380، صص 170-167). پس به طریق اولی، سلب

تابعیت دینی و اسلامی اصولاً تحقق‌پذیر نیست، زیرا ایمان و اعتقاد که مبنای تابعیت امّی یا اسلامی است، سلب‌ناشدنی می‌باشد.

به سخن دیگر فرد به واسطه مسلمان بودنش عضو امّت و جامعه اسلامی و شهروند دولت اسلامی است، بدیهی است هیچ‌کس نمی‌تواند مسلمان بودن را از دیگری سلب کند. بنابراین دولت اسلامی نمی‌تواند از اتباع مسلمان خود سلب تابعیت کند، حتی اگر مرتکب بزرگ‌ترین و شدیدترین جرائم شده باشند (نجفی، 1394 ق.، ج 21، 271-265). البته چنانچه فرد مسلمان اسلام را ترک کرده و مرتد شود، همانند کسی است که خلاف اصل وفاداری نسبت به دولت و ملت خود عمل کرده و می‌تواند سبب سلب تابعیت وی گردد؛ همان‌گونه که در نظام‌های عرفی نیز، عدم وفاداری و خیانت یکی از دلایل سلب تابعیت به شمار می‌رود.

از این رو، دولت‌هایی که مدعی پایبندی به موازین شرعی هستند هرگز مجاز نخواهند بود از شهروندان مسلمان خود سلب تابعیت کنند و این اقدام، مطابق فقه اسلامی، نمی‌تواند به عنوان یک مجازات شرعی مورد حکم قرار گیرد. به ویژه، اگر سلب تابعیت دولت اسلامی از فرد مسلمان سبب بی‌تابعیتی او و یا پذیرش تابعیت دولت غیراسلامی شود. حتی در خصوص تابعیت قراردادی نیز، به سبب لازم بودن عقد ذمّه از طرف مسلمانان، دولت اسلامی اصولاً نمی‌تواند بی‌جهت اقدام به سلب تابعیت از اهل ذمّه کند، ولی در صورتی که اهل ذمّه اساس قرارداد را نقض کنند یا جرمی مرتکب شوند که نقض اساسی قرارداد به شمار آید، دولت اسلامی جایز است از آنان سلب تابعیت نماید. امتناع از پرداخت جزیه، عدم پذیرش احکام قضایی اسلام، همکاری با دشمنان مسلمانان و قیام مسلحانه علیه دولت اسلامی از مصادیق این قاعده هستند (محقق حلی، 1389 ق.، ص 329) (نجفی، 1394 ق.، ج 21، ص 271). همچنین مستنبط از نامه 53 نهج‌البلاغه، می‌توان چنین استنتاج نمود که اگر اهل ذمّه مرتکب اعمالی شوند که جهت و جنبه تخریبی، مفسده‌انگیز و ضد اسلامی داشته باشد، دولت اسلامی به خود حق خواهد داد که با این‌گونه اقدامات، برخورد قانونی و بازدارنده داشته باشد. در غیر این صورت، مسلمانان و دولت اسلامی حق تعرض به این افراد را ندارند (نهج‌البلاغه، نامه 53: صص 419-417).

بنابراین، در این زمینه، سلب تابعیت فرد یا افراد ذمّیِ خاطی و پیمان‌شکن را می‌توان در شمار اقدامات تنبیهی حکومت اسلامی قرار داد. برخی فقها از جمله صاحب جواهر بر این باورند که نقض هر یک از شرایط ذمه، موجب نقض قرارداد ذمه شده و به تبع آن حاکم اسلامی مخیر است میان رساندن ناقض به محل امن در دارالکفر (به عنوان سلب تابعیت)، قتل، بنده کردن یا مصادره اموال (نجفی، 1394

اما سلب تابعیت امّی (تابعیت فرد یا افراد مسلمان) هرگز مجاز شمرده نشده است.

موسسه حقوقی راشاگستر :پاسخگوی رایگان تلفنی تمامی سوالات حقوقی شما میباشد.

 

نویسندگان: مصطفی فضائلی،دانشیارومدیرگروه حقوق بین الملل دانشگاه قم

موسی کرمی،کارشناس ارشد حقوق بین الملل ،کارشناس ارشد زبان و ادبیات انگلیسی

مقالات مربوط به کشور ایران

لاتاری
لاتاری

لاتاری چیست؟آیا تا به حال فرم لاتاری را دیده اید؟آیا تا به حال شانس خود را در این قرعه کشی لاتاریامتحان کرده اید؟آیا میدانید چند درصد ایرانیان شانس اخذ گرین کارت لاتاری را دارند؟آیا میدانید چه مسایلی باعث میشود نیمی از افراد ...


معرفی کشور اتریش
معرفی کشور اتریش

اتریش یک کشور اروپایی است به پایتختی شهروین که از شمال با المان و چک از جنوب با ایتالیا و اسلونی از عرب با با سوییس و لیختناشتاین و از شرق با اسلواکی همسایه است.در ایران باستانو حتی درالمان کشور اتریش را نمسا یا نمسه مینامیدند.این ...


معرفی قوانین و تحصیل و کار در کشور آذربایجان
معرفی قوانین و تحصیل و کار در کشور آذربایجان

معرفی کلی کشور اذر بایجان ایا تا به حال به کشورهای اوراسیایی سفر کرده اید؟ایا از شرایط اقلیمی و اجتماعی کشور آذربایجان اطلاع دارید؟ایا میدانید شهر باکو در این کشور سالانه چه تعداد گردشگر در خود میپذیرد؟ایا میدانید وضعیت. تحصیلی ...


Top